Հրաբուխներ

Ինչպես գիտեք, երկրակեղևի տակ’ միջնապատյանի վերին մասում, նյութերը կիսահալված, հրահեղուկ վիճակում և բարձր ճնշման տակ են: Բարձր ջերմաստիճան ունեցող, գազերով հագեցած այդ հրահեղուկ զանգվածը կոչվում է մագմա։ Երբերկրակեղևում շարժումների հետևանքով ճեղքեր են առաջանում, Երկրի խորքից մագման այդ ճեղքերով հաճախ բարձրանում է վեր: Սառչելով ցամաքի մակերևույթի վրա ու օվկիանոսների հատակին’ մագման առաջացնում է որոշակի ձև ունեցող լեռներ, որոնց անվանում են հրաբուխներ։ Դրանք Երկրի մակերևույթ են արտաժայթքում լավա, տաք գազեր, ջրային գոլորշիներ, ապարաբեկորներ: Հրաբխի ժայթքման ժամանակ օջախից մագման բարձրանում է ցով։ Մղանցքը վերջանում է ձագարաձև տեղամասով, որը կոչվում է խառնարան։ Խառնարանից Երկրի մակերևույթ են դուրս գալիս տարբեր գազեր, ջրային գոլորշիներ, հրաբխային մոխիր, փոշի, քարեր: Մագման վերածվում է լավայի, որի ջերմաստիճանը հասնում է 900—1 000°C—ի:
Հրաբխի գործելուց միշտ չէ, որ մագման դուրս է գալիս Երկրի մակերևույթ: Երբեմն այն մնում է երկրակեղևում, սառչում է և առաջացնում ներժայթուկներ, որոնք պարունակում են մետաղների հարուստ պաշարներ:

Հրաբուխները լինում են գործող, քնած և հանգած։ Գործող հրաբուխները մշտական կամ պարբերական ակտիվություն են ցուցաբերում: Գործող հրաբուխներից են Սաունա Լոան Հավայան կղզիներում (ԱՄՆ), Էտնան Սիցիլիայում (Իտալիա) և այլն: Հայտնի է շուրջ 1300 գործող հրաբուխ: Հրաբուխներն առավել տարածված են երկրակեղևի շարժունակ, գործուն տեղամասերում:
Քնած հրաբուխները վաղուց արդեն չեն գործում, բայց պահպանել են գործող հրաբխին բնորոշ ձևն ու կառուցվածքը: Հայաստանում ավելի քան 500 քնած հրաբուխ կա: Քնած հրաբուխներ են նաև Մասիսն ու Արագածը:
Հանգած հրաբուխները ոչ միայն չեն գործում, այլև չեն պահպանել գործող հրաբխին բնորոշ ձևն ու կառուցվածքը:
Էտնան մոտավորապես 3300 մ բարձրությամբ գործողհրաբուխէ Սիցիլիա կղզում: Ներկայումս այն Եվրոպայի ամենահաճախ ժայթքող (մեկ ամսվա ընթացքում միջին հաշվով’ երեք անգամ) և ամենաբարձր հրաբուխն է:
Հրաբխային ժայթքումներ լինում են նաև օվկիանոսների և ծովերի հատակին: Ջրի տակ առաջանում են լեռներ: Դրանք ստորջրյա հրաբուխներն են, որոնք երբեմն դուրս են գալիս ջրի մակերևույթ և առաջացնում են հրաբխային կղզիներ: Կան նաև ցեխային հրաբուխներ։ Դրանք առաջանում են հատկապես նավթաբեր շրջաններում, որտեղ գազերի ճնշման տակ ցեխազանգվածներ, ցեխաջրեր ու նավթ են արտաժայթքում Երկրի մակերևույթ:

Սիրելի’ աշուն, ես շատ շնորհակալ էի, որ դու եկար մեր երկիր և երեք ամսով մնացիր մեզ հետ: Իսկ հիմա եկել է պահը, որ դու գնաս ուրիշ երկիր՝ ինչպես,որ թռչյուններն են չվում ուրիշ երկրներ: Ես շատ ուրախ էի, որ դու եկար: Ինձ թվում է, որ բոլորը ուրախ էին մեր երկիր գալու համար: Դու միշտ մեզ ուրախություն ես բերել, ոսկեզօծություն և այնպես ես արել, որ մարդիկ ուրախանան: Ճի՛շտ է, դու մեկ-մեկ անձրևներ, կարկուտներ ես բերել, բայց միշտ դրանից հետո հեքիաթային հրաշքի պես ծիածաններ ես պարգևել:  Մեկ-մեկ էլ մեզ քո ոսկեգույն արևով տաքացրել ես: Ես շատ եմ տխրել, որ դու գնում ես, բայց ես միշտ գիտեմ, որ դու սեպտեմբերի մեկին կգաս՝ մեր Երկիր Մոլորակ:

Բարի գալուստ մեր երկիր, սիրելի

ձմեռ: Ես քեզ նույնպես սիրում եմ, որովհետև դու միշտ Ամանորին և այլ օրերին մեզ համար շատ հրաշալիքներ ես պատրաստում: Ես քեզ սպասել եմ, որովհետև քեզ հետ  միշտ ուրախանում ենք քո գեղեցիկ փաթիլներով: Ես նաև քեզ սիրում եմ, որովհետև դու մեզ տալիս ես ձյուն, և մենք կարողանում ենք սառույցի վրա չմուշկներ քշել, թողնում ես ձնագնդիկ խաղալ և ձնեմարդ պատրաստել: Իսկ դեկտԵմբերի 31-ին և հունվարի 1-ին դու մեզ Նոր Տարի ես տալիս կամ Ամանոր: Ես քեզ շատ ես սիրում,  գեղեցիկ փաթիլներով ձմեռ:

Урок 1

Митя накатался на саночках с ледяной горы и на коньках по замёрзшей реке; прибежал домой румяный, весёлый и говорит отцу: „Ух как весело зимою! Я бы хотел, чтобы всегда зима была” „Запиши твоё желание в мою записную книжку”, – сказал отец. Митя
записал. Пришла весна. Митя набегался за пёстрыми бабочками по зелёному лугу, нарвал цветов, прибежал к отцу и говорит: „Что за прелесть эта весна! Я бы желал, чтобы всегда весна была”. Отец опять вынул книжку и предложил Мите записать своё желание. Настало лето. Митя с отцом отправились на сенокос. Весь длинный день веселился мальчик: ловил рыбу, собирал ягоды, кувыркался в душистом сене, а вечером сказал отцу: „Вот уж сегодня я повеселился вволю! Я бы желал, чтобы лету конца не было”. И это желание Мити было записано в ту же книжку.
Наступила осень. В саду собирали плоды – румяные яблоки и жёлтые груши. Митя был в восторге и говорит отцу: „Осень лучше всех времён!” Тогда отец вынул свою записную книжку и показал мальчику, что он то же самое говорил и о весне, и о зиме, и о лете.

Найдите лишнее слово.
а) шуба                                                        а) носки
б) сарафан                                                   б) чулки
в) пальто                                                     в) рубашка
г) куртка                                                      г) колготки

Задание 1. Разделите текст на предложения. В конце каждого предложения поставьте точку.

Охотник нашёл в лесу лисёнка. Он принёс его домой. Это был шустрый зверёк. Скоро лисёнок стал большим. Осенью охотник отпустил его в лес.

Задание 2. Составьте из данных слов предложения и запишите их.

Скоро наступит зима. Деревья дрожат от холода. Дни стали короче. По небо плывут тучи. Часто идут дожди. Дует холодный ветер.

Задание 3. Спишите предложения в таком порядке, чтобы получился связный текст. Озаглавьте его.

Славная птичка!
Она очень внимательно посмотрела на меня. Глаза у неё карие, грудка серая. Лапки чёрные. Однажды у меня на окне появилась птица.

Однажды у меня на окне появилась пница. Она очень внимательно посмотрела на меня. Глаза у неё карие, лапки чёрные, грудка серая.

Задание 4. Озаглавьте текст и спишите его, вставляя пропущенные буквы.

Осень. Высоко в небе летят журавли. Печально кричат птицы . Они прощаются с родиной. Журавли будут зимовать в тёплой Африке . Весной они вернутся на родину.

Заданние 5. Соберите предложения в текст. Запишите и озаглавьте его.

Голые стоят деревья. Пролетело жаркое лето. Выпал снег. Прошла золотая осень. Ждут зимней одежды. Подули холодные ветры. Пришла зима. Только ели и сосны стоят зелёные.

Пролетело жаркое лето. Прошла золотая осень. Пришла зима. Подули холодные ветры. Выпал снег. Голые стоят деревья. Толко ели и сосны стоят зелёные. Ждут зимней одежды.